ምክረ ሐሳብ
የገንዘብ መግቢያ ቁልፍ አጭር መጽሐፍ ነው፣ ከስልሳ ገጾች ያነሰ፣ ከዕብራይስጥ ቅዱሳት መጻሕፍት የተወሰዱ ሰባት መርሆች የአይሁድ ማኅበረሰቦች ለክፍለ ዘመናት ሀብት ሊፈጥሩ ለምን እንደቻሉ እንደሚያብራሩ የሚከራከር። ሰባቱ መርሆች ጥበብ፣ ባህል፣ ሥራ፣ ኢንቨስትመንት፣ ሕግ፣ ዓሥራትና ምጽዋት ናቸው። መጽሐፉ እያንዳንዱን መርሕ እንደ “ቁልፍ” ይይዘዋል፣ ከታናክ (የዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ) የተወሰደ ቁልፉ፣ ከታልሙድ የተወሰደ ደግሞ ትርጓሜው። አንባቢው ስለ ገንዘብ የዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ ያስባል ያለበትን ግልጽ፣ የተደራጀ ሥርዓት ይዞ ይሄዳል፦ መጀመሪያ ተማር፣ በታማኝነት ሥራ፣ ቆጥብ፣ ኢንቨስት አድርግ፣ ሕግ ተከተል፣ መልሰህ ስጥ።
መጽሐፉ በሥራ፣ በኢንቨስትመንት፣ በዓሥራትና በምጽዋት ምዕራፎች ላይ ጠንካራ ነው። ስለ ትጋት፣ ሀብትን በሦስት መከፋፈል፣ ከሌላ ግዴታ በፊት ዓሥር በመቶ መስጠት፣ የበለጠ ለመስጠት እንጂ ለመጠቀም ሀብት መገንባት የሚሉት ምክሮች ቆዩ፣ ጥንታዊና ተግባራዊ ናቸው። ቻርልስ በታናክ፣ በታልሙድና በቆዩ ሀብታም ሰዎች ሕይወት ላይ ብዙ ጥቅሶች ባሉበት የተጠቀጠቀ ጽሑፍ ይጽፋል። መዋቅሩ ቀላል ነው። የጥቅሶቹ ክምችት ለሰባቱ መርሆች የሦስት ሺህ ዓመት ልምድ ክብደት ይሰጣል።
መጽሐፉ ሀብትን ቀስ በቀስ እና ቁምነገራዊ በሆነ መንገድ ለመገንባት ለሚሞክር ማንኛውም አንባቢ ነው። በተለይ ቀደም ሲል ሃይማኖታዊ መዋቅር ለሚይዙና የገንዘብ ሕይወታቸውን በዚያ ውስጥ ለማስገባት ለሚፈልጉ አንባቢዎች ጠቃሚ ነው። በአንድ ቆይታ አንድ ጊዜ አንብቡት። ሰባቱን መርሆች ውሰዱ፣ ጻፉ፣ እያንዳንዱን ተግባራዊ ለማድረግ ስትዘጋጁ ወደ ምዕራፎቹ ተመለሱ።
የሚወሰዱ ቁልፍ ነጥቦች
- ጥበብ መጀመሪያ ይመጣል፤ ሀብት ይከተላል። ሰለሞን ጥበብን ጠየቀ፤ ሀብትም በመስፈርቱ ተጨመረለት። ቅደም ተከተሉ አስፈላጊ ነው።
- ሀብት በረከት ነው፣ ኃጢአት አይደለም። ድህነት ከገንዘብ የበለጠ ጉዳት ያደርሳል። ችግሩ ከገንዘብ ጋር መታሰር ነው፣ ገንዘቡ ራሱ አይደለም።
- አንድ ነገር ገንቡ። ለሕይወት ሙሉ ተቀጣሪ አትሁኑ። ለአጭር ጊዜ ጠንክራችሁ ሥሩ፣ ከዚያ የገነባችሁት ለእናንተ እንዲሠራ ተዉ።
- ሀብታችሁን በሦስት ክፍሉ። አንድ ሦስተኛ መሬት፣ አንድ ሦስተኛ ንግድ፣ አንድ ሦስተኛ በእጅ ዝግጁ። በተጨማሪም በመሣሪያዎችና በምንዛሬዎች መካከል ይከፋፈሉ።
- ስታከማቹ ከአቅማችሁ በታች ኑሩ። በጥንካሬ ቆጥቡ፣ የክሬዲት ካርድ ዕዳ ራቁ፣ የሌላ ሰው ብድር አታረጋግጡ።
- ዓለም አቀፍ ሕጎችን ተከተሉ። በንግድ ታማኝነት፣ ሰዓቱን ጠብቆ ፍትሐዊ ደመወዝ መክፈል፣ በሰንበት ማረፍ፣ ወለድ መውሰድ ክልክል፣ ስግብግብነት ክልክል። ሕጎቹ ዘፈቀደ አይደሉም።
- ዓሥራት አውጡ። ከገቢያችሁ 10 በመቶ ከሌላ ግዴታ በፊት ስጡ። መርሕው ከእኛ ሁሉ ቆዩ፣ ለሞከሩትም ሠርቷል።
- ከዓሥራቱ በላይ ስጡ። ምጽዋት በሀብት ላይ የሚደረግ ቀረጥ አይደለም፤ የሀብት ዘር ነው። ከፍተኛው ምጽዋት ተቀባዩን ራሱን የቻለ የሚያደርግ ነው።
ጥልቅ ማጠቃለያ
መጽሐፉ እንዴት እንደተገነባ ማስታወሻ
እያንዳንዱ ከሰባቱ ምዕራፎች የሚከፍተው ከታናክ በተወሰደ ጥቅስ ነው፣ “ቁልፍ” የተባለ፣ ከዚያ ተመሳሳይ ጥቅስ ከታልሙድ “የተፈታ” የተባለ። ይህም ታልሙድ፣ የመጽሐፍ ቅዱስ ራቢ ምስክርነት፣ ተራ አንባቢዎች ያላስተዋሉት የተደበቀ የሀብት መመሪያዎች እንዳሉ ይጠቁማል። ይህ ከምሁራዊ ይልቅ የመሸጫ ዘዴ ነው። መርሆቹ ራሳቸው ለማንኛውም ጥንቃቄ ላለው የብሉይ ኪዳን አንባቢ ይታያሉ። ቁልፍ የለም። መዋቅሩ ግን ለመጽሐፉ እንቅስቃሴ ይሰጣል፣ ዘዴው ቢሰፋም ጠቃሚ ነው።
1. ጥበብ
መጽሐፉ የሚከፍተው በሰለሞን ነው፣ የዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ እጅግ ሀብታም ንጉሥ፣ እግዚአብሔር የፈለገውን እንዲጠይቅ ሲሰጠው “ችሎታ ያለው ልብ” ብቻ ጠየቀ። እግዚአብሔር ጥበብ ሰጠው፣ ያልጠየቃቸውን ሀብትና ክብርም። ደራሲው የሚስለው ትምህርት፦ ጥበብን በቀጥታ ጠይቁ፣ ሀብት ይከተላል። ሀብትን በቀጥታ ጠይቁ፣ ሁለቱም አታጡ ይሆናል።
በመጽሐፉ ጥበብ ማለት የእውቀት ተግባራዊ አጠቃቀም ነው፣ የእውነቶች ክምችት አይደለም። ጠቢብ ሰው ከሚያውቀው ምን እንደሚሠራ ያውቃል። ደራሲው ጥበብ በሦስት ልምዶች እንደሚገኝ ይከራከራል፦ ትህትና (የበለጠ ለመማር አሁንም ነገር አለ ብላችሁ ትቀበላላችሁ)፣ ማንበብ (የአይሁድ ባህል መጻሕፍትን እንደ ቤት ምርጥ ንብረት ይይዛቸዋል)፣ እና ካገኛችሁት እያንዳንዱ ሰው መማር፣ የእርሱ ደረጃ ምንም ይሁን ምን።
በዚህ ምዕራፍ ላይ የተደበቀ ነጥብ ለሀብት ራሱ ሳይሆን ለጥበብ መጸለይ የሚል ጥቆማ ነው። ለሃይማኖት ለሌላቸው አንባቢዎች ደራሲው “የተረጋገጠ ጸሎት” ይሰጣል፣ ቀጥተኛ የአስተሳሰብ ልምድ፣ አንድ አዎንታዊ ሐሳብን ቀደም ሲል እንደተከሰተ ይዞ መቆየት። ይዘቱ ዘመናዊ የራስ መርጃ መጽሐፍ “ምስል መሣል” የሚለውን ይመስላል። ባህላዊ ሥሮቹ ግን የቆዩ ናቸው።
ሰለሞን በኢትዮጵያ ማንነት ውስጥ ማዕከላዊ ነው። የሰሎሞናዊ ሥርወ መንግሥት ከሰለሞንና ከንግሥት ሣባ ዘር መሆኑን ማመን የኢትዮጵያውያን የራስ ግንዛቤ መሠረት ነው። ክብረ ነገሥት፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ግዕዘ ታሪክ፣ ይህን የሚያስቆም ቦታ ነው። ለመጥቀስ የሚገባ ሌላ ነገር፦ ለዓመታት የሚማር ቅኔ (ቅዱስ ግጥም)፣ የደብተራ የምሁር-ቄስ ሚና። ለኢትዮጵያ አንባቢ ጥበብ የውጭ አስመጪ አይደለም፤ የተወረሰ የልደት መብት ነው።
2. ባህል
ሁለተኛው መርሕ ስለ ገንዘብ ሳይሆን ስለ ተወረሰ አስተሳሰብ ይመለከታል። ደራሲው የአይሁድ ቤተሰቦች በትውልዶች መካከል አንድ ልዩ የእምነት ስብስብ እንደሚያስተላልፉ ይከራከራል፦ ሀብት ከእግዚአብሔር በረከት ነው፣ ድህነት ለመልካም ኑሮ መሰናክል ነው፣ ልጆች ትምህርትንና ኢኮኖሚያዊ ስኬትን እንዲወዱ ማሳደግ አለበት፣ አካል፣ ቤተሰብና ቁሳዊ ዓለም ተለቅ ካልሆኑ ጥሩ ናቸው።
ምዕራፉ ለክርስትና የተለመደ የተሳሳተ መረዳት ብሎ ለሚቆጥረው ጊዜ ይሰጣል። የግሪክ ፍልስፍና ውርስ፣ ቁሳዊ ዓለምን ድክመት ያለበት፣ መንፈሳዊውን ንጹሕ የሚል፣ ወደ ክርስቲያን ሥነ መለኮት ገብቶ አንዳንዴ ድህነትን እንደ ምግባር የሚቆጥር ባህል ፈጥሯል። ደራሲው ይህ ንባብ ስህተት ነው ይላል። ኢየሱስ፣ ይላል፣ በገንዘብ ራሱ ላይ አላስተማረም። ከንብረት ጋር መታሰር ላይ አስተምሯል። ይሁዳ የቡድኑን ገንዘብ ያስተዳድር ነበር። ተአምራዊ ታሪኮች የሺዎችን አመጋገብ ያካትታሉ፣ ይህ የቁሳዊ ብዛት ድርጊት ነው።
የምዕራፉ ሰፊ አባባል ጠንክሮ መያዙ ይገባል። ስለ ገንዘብ ለራስህ የምትነግረው ታሪክ ምን እንደምታደርግ ይቀርጻል። ሀብት ቆሻሻ ነው ብለህ ካመንክ አትፈልገውም። መሣሪያ ነው ብለህ ካመንክ ግን ትፈልገዋለህ። የሄንሪ ዴቪድ ቶሮ ሐረግ ምዕራፉን ያስቀምጣል፦ “አንድ ሰው ስለ ራሱ የሚያስበው ነው እጣ ፈንታውን የሚወስነው።”
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሥነ መለኮት ለረዥም ጊዜ ስለ ሀብት ከደራሲው ከሚተቸው ምዕራባዊ “ድህነት እንደ ምግባር” ንባብ የተሻለ አዎንታዊ እይታ ይዞ ቆይቷል። የEOTC የብሉይ ኪዳን ብዙ መጠቀም፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ጾም ላይ የተመሠረቱ ጾመ ቀኖች፣ የግዕዝ ቅዱስ ስሞች መጠቀም ለኢትዮጵያ ክርስቲያን አንባቢዎች ለመጽሐፉ ዕብራይስጥ መዋቅር ያልተለመደ ቅርበት ይሰጣሉ።
3. ሥራ
የሥራ ምዕራፍ የሚከፍተው በታልሙዳዊ ጥያቄ ነው፦ አንድ ሰው ሀብታም ለመሆን ምን ማድረግ አለበት? መልሱ ቀጥተኛ ነው። በንግድ ብዙ ተሰማራ፣ በታማኝነትም ሥራ። ደራሲው ከዚያ “በንግድ መሰማራት” በተግባር ምን ማለት እንደሆነ ያሰፋዋል።
ብዙ ሀብታም አይሁዶች፣ መጽሐፉ ይላል፣ ተቀጣሪዎች አይደሉም። መሥራቾች፣ ኢንቨስተሮች፣ ነጋዴዎች፣ የንብረት ገንቢዎች፣ የምርት ፈጣሪዎች ናቸው። ሥራው ሌሎች ሊከፍሉበት የሚችሉትን አንድ ነገር መፍጠር፣ ከዚያ ጠራቢዎችን ቀጥሮ መገንባት፣ ከዚያ ማስፋት ነው። ለሕይወት ሙሉ ተቀጣሪ መሆን፣ በደራሲው አባባል፣ “የግዳጅ ሥራ” ነው። ይህ ጠንካራ ቋንቋ ነው። ግን መሠረቱ ላይ ያለው ነጥብ እውነተኛ ነው። የባለቤትነት ጥቅም ከደመወዝ ሥራ የበለጠ የመክመር ጥቅም በፋይናንስ ምርምር በደንብ ተመዝግቧል፣ መጽሐፉ ይህን ነጥብ በቀጥታ ባህላዊ መንገድ እያቀረበ ነው።
በዚህ ምዕራፍ ላይ ሌሎች ተግባራዊ አስተያየቶች ይይዛሉ፦
- በውድቀት ውስጥ ጽናት ከመጀመሪያ ችሎታ የበለጠ አስፈላጊ ነው። ኤዲሰን ሺህ ጊዜ ወድቋል። አብዛኞቹ የተሳካላቸው ሥራ ፈጣሪዎች ቢያንስ አንድ ኪሳራ አላቸው።
- በማይተኮስ ብሎኮች ሥራ። መጽሐፉ ቪልና ጋዖንን፣ የ18ኛው ክፍለ ዘመን አይሁድ ምሁር፣ ስለ “የሚፈላ ድስት” ምሳሌ ይጠቅሳል፦ የመጀመሪያዎቹ ሦስት ሰዓትና ሃምሳ ዘጠኝ ደቂቃ ድስቱን ያሞቁታል፣ አራተኛው ሰዓት ፍላት ያመጣል። ቀደም ብላችሁ ካቆማችሁ ማሞቁ እንደገና ከዜሮ ይጀምራል።
- ልትወዱትና ጎበዝ ልትሆኑበት የምትችሉበትን ሥራ ምረጡ። ችሎታ ከፍቅር ጋር ሁለቱም ብቻ ሊፈጥሩ የማይችሉ ውጤቶችን ይፈጥራል።
- ኩባንያ መመሥረት ካልቻላችሁ፣ እውነተኛ ብቃት የሚጠይቅ ከፍተኛ ክፍያ ያለው ሙያ ምረጡ (መጽሐፉ የቀዶ ጥገና ሐኪሞች፣ ጠበቆች፣ ኢንጂነሮች፣ የአውሮፕላን አብራሪዎች፣ አስፈጻሚዎች ይዘረዝራል)። ለክብር ብቻ የተመረጡ ሙያዎችን ራቁ።
በኢትዮጵያ ይህ ምዕራፍ ተግባራዊ ክብደት የሚሸከም ነው። ዕቁብ እንደ ማኅበረሰብ የተደገፈ ሥራ ፈጣሪነት፣ የአዲስ አበባ ትውልድ የሶፍትዌር ኩባንያዎችን እየገነባ ያለ፣ የረዥም ጊዜ የኢትዮጵያ የእጅ ጥበብ ብቃት (ብር ሥራ፣ ሽመና፣ ቆዳ፣ ቡና)፣ እና በመንግሥት ሥራ (ለብዙ የኢትዮጵያ ቤተሰቦች አሁንም የመፈለግ ግብ) እና በግል ሥራ ግንባታ (አሁንም በደንብ ያልተበረታታ) መካከል ያለው ልዩነት። የመጽሐፉ “ገንቢ ሁን፣ ተቀጣሪ አትሁን” መልዕክት ለኢትዮጵያ አሁን ለምን አስፈላጊ እንደሆነ ለመከራከር ቦታ ነው።
4. ኢንቨስትመንት
የኢንቨስትመንት ምዕራፍ ከታልሙድ በተወሰደ አንድ መሥመር ላይ ይቆማል፦ ሀብትን በሦስት ክፍሉ። አንድ ሦስተኛ መሬት፣ አንድ ሦስተኛ ንግድ ወይም ሸቀጥ፣ አንድ ሦስተኛ በእጅ ዝግጁ መሆን አለበት። መርሑ ወደ 1500 ዓመት ቆዩ ሲሆን፣ አሁንም የእያንዳንዱ ቁምነገራዊ ፖርትፎሊዮ መሠረት ነው።
ምዕራፉ ከዚያ ልዩ መሣሪያዎችን ይዘረዝራል፦ አክሲዮኖች፣ የተመረጡ አክሲዮኖች፣ ዝግ-ጫፍ ፈንዶች፣ አንዊቲዎች፣ የአሜሪካን ዴፖዚቶሪ ሰነዶች፣ የክፍል ኢንቨስትመንት ትራስቶች፣ የግምጃ ቤት ቢሎችና ቦንዶች፣ የድርጅት ቦንዶች፣ ሪል እስቴት፣ ሪቶች። በእያንዳንዱ ላይ ጥልቀቱ ጥቂት ነው፣ ዝርዝሩ ግን ጠቃሚ ነው። ትልቁ ክርክር በሥነ ማኅበረሰብ ሊቅ ሊዛ ኪይስተር ምርምር በኩል ይመጣል፦ የአይሁድ ቤተሰቦች በአማካይ በፋይናንስ ሀብቶች ላይ ቀደም ብለው ኢንቨስት ያደርጋሉ፣ ከሌሎች ሃይማኖታዊ ቡድኖች በበለጠ ለአደጋ ይከፍላሉ። በሕይወት ጊዜ፣ ይህ የመከመር ልዩነት ኪይስተር ለተመለከተው የሀብት ልዩነት ብዙ ድርሻ ይይዛል።
በዚህ ምዕራፍ ላይ ሌሎች ጠቃሚ አባባሎች፦
- በማከማቸት ጊዜ በብቆ ኑር። ምሳሌ፦ “ደስታን የሚወዱ ድሃ ይሆናሉ።”
- የሌላ ሰው ዕዳ ከማረጋገጥ ራቁ። በዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ ይህ በተደጋጋሚ ከሚደጋገሙ ፋይናንስ ማስጠንቀቂያዎች አንዱ ነው። ዘመናዊ አንባቢ ለቤተሰብ ወይም ለጓደኛ ብድር አብሮ ፊርማ ላይ ሊዘረጋው ይችላል።
- በብዙ ኢንቨስትመንቶች መካከል ይከፋፈሉ። መክብብ በቀጥታ ይላል፦ “ያላችሁን ለሰባት ክፍሉ፣ ወይም ለስምንት።” ደራሲው ይህን እንደ ጥንታዊ ብዝሃነት ምክር ይተረጉመዋል። ስህተት አይደለም።
- ኢንቨስት ከማድረግ በፊት ምርምር ያድርጉ። ብዙ አማካሪዎችን ይጠይቁ። ራሳችሁን ብቻ ከመተማመን ራቁ።
- ትርጉም ያለው ሀብት ካከማቸችሁ በኋላ በሀገሮችና በምንዛሬዎች መካከል ይከፋፈሉ። ችግር ለማንኛውም አንድ ሀገር ሊመጣ ይችላል የሚል ቆዩ መርሕ ዘመናዊ ንባብ።
የታልሙድ “አንድ ሦስተኛ መሬት፣ አንድ ሦስተኛ ንግድ፣ አንድ ሦስተኛ በእጅ ዝግጁ” በቆዩ የኢትዮጵያ ሀብት (መሬት፣ ከብት፣ ወርቅ) ላይ ይተገበራል። የበለጠ ከባድ የመስፈር ችግር አለ ግን፦ አብዛኞቹ የመጽሐፉ ልዩ መሣሪያዎች (አክሲዮኖች፣ ሪቶች፣ ዓለም አቀፍ ባንኮች) በምንዛሬ ገደቦችና በዝቅተኛ የካፒታል ገበያዎች ምክንያት በቀላሉ ለኢትዮጵያ ነዋሪዎች አይገኙም። ለኢትዮጵያ አንባቢ እጅግ ቀጥተኛ ይሁኑ የሚገባበት ቦታ ይህ ነው። መርሑን (በምድቦች መካከል ብዝሃነት) ተርጉሙ፣ ሊጠቀሙበት የሚችሉ የሀገር ውስጥ መሣሪያዎችን ይሰይሙ (የብር ቁጠባ፣ በአዲስ አበባ ሪል እስቴት፣ ዕቁብ፣ የብሔራዊ ባንክ ቦንዶች፣ ትንሽ የንግድ ባለቤትነት፣ የዶላር ዲያስፖራ መለያዎች ላሏቸው)፣ እና የምዕራፉ የአሜሪካ ልዩ ጉዳዮች ለአብዛኞቹ አንባቢዎች የመፈለግ እንጂ የአሁን ጉዳይ እንዳልሆኑ ያስታውቁ።
5. ሕግ
አምስተኛው ምዕራፍ ስለ ተፈጥሮ ሕጎች (ደራሲው “የምክንያትና ውጤት ሕግ”፣ “የድርጊትና ምላሽ ሕግ” ይላቸዋል) እና በቶራ የተጻፉ የሞራል ሕጎች ለመከተል ነው። ለአይሁድ ላልሆኑ አንባቢዎች ምዕራፉ የኖኅ ሕጎችን ያስተዋውቃል፣ በአይሁድ ባህል ለሰው ሁሉ የሚሠሩ ሰባት ዓለም አቀፍ ትዕዛዛት፦ አንድ አምላክን ማወቅ፣ አለመስደብ፣ አለመግደል፣ ለጋብቻ መከበር፣ ለንብረት መከበር፣ ለእግዚአብሔር ፍጥረት መከበር፣ ፍትህን መጠበቅ።
ምዕራፉ በንግድ ታማኝነት ላይ ጠንካራ ነው። የቶራ የተራዘመ ደመወዝ መከልከል፣ የተሳሳተ ሚዛን፣ በማኅበረሰብ ውስጥ በወለድ ማበደር፣ ከመጠን በላይ የመጨመር ክልከላ እንደ ተግባራዊ የንግድ መርሆች ይቀርባል። ታማኝ ንግዶች መተማመን ይገነባሉ። መተማመን ይከማቻል። የሚታልሉ ኩባንያዎች በአጭር ጊዜ ያሸንፋሉ፣ በረዥም ጊዜ ይሸነፋሉ። መጽሐፉ ምሳሌን ይጠቅሳል፦ “በዋጋ የሌለው መንገድ የተገኘ ሀብት ይጠፋል።”
ሁለተኛ ክር መታረፊያ ነው። ሃይማኖታዊ አይሁዶች ከዓርብ ምሽት ጀምሮ እስከ ቅዳሜ ምሽት ሁሉንም ሥራ ለማቆም ታዘዋል። ደራሲው ይህ ሥርዓት ራሱ የሀብት ልምድ ነው ይላል። የማያርፉ ሰዎች በግልጽ ማሰብ አይችሉም፣ ስልት ማቀድ አይችሉም፣ መፍጠር አይችሉም። ሮናልድ ፔሬልማን፣ በዓለም ካሉ እጅግ ሀብታም ግለሰቦች አንዱ፣ ሰፊ የንግድ ኢምፓየር ቢኖረውም ሰንበትን በጥብቅ ይጠብቃል። ጥልቅ ነጥቡ ሰው ማሽን አለመሆኑ ነው፣ ቋሚ ሥራ ቀንሶ የሚሄድ ውጤት ይሰጣል። ሳምንታዊ ማቆም ስንፍና አይደለም። ጥገና ነው።
6. ዓሥራት
አጭሩና በጣም የተቃራኒ ስሜት የሚፈጥረው ምዕራፍ በዓሥራት ላይ ነው። ደራሲው ከገቢ 10 በመቶ ከሌላ ግዴታ በፊት የመስጠት ልምድ ሀብታም ለመሆን ቆዩ ቀመር ነው ይላል። ለምሳሌ እየተከራከረ አይደለም። በጊዜ ሂደት የሚከማች ምሁራዊ ሒሳባዊ መርሕ ላይ እየተከራከረ ነው።
የተጠቀሰው የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስ ያልተለመደ ነው፦ ታልሙድ አንባቢውን በዓሥራት “እግዚአብሔርን እንዲሞክር” ይነግረዋል፣ ይህ እግዚአብሔር መሞከር የሚፈቀድበት ብቸኛ ሁኔታ ነው። እምሰሙ ጠንካራ ነው። 10 በመቶ ስጡ፣ ምን እንደሚሆን ተመልከቱ፣ ቀሪው ሰጥቶ ያንን እንዲሸፍን ይሰፋ እንደሆነ ይታያል። ጆን ዲ. ሮክፌለር፣ ምናልባት በታሪክ እጅግ ሀብታም አሜሪካዊ፣ ከመጀመሪያ የሳምንት ደመወዙ የ$1.50 ጀምሮ ዓሥራት ሰጥቷል፣ ለሕይወቱ ቀሪም ቀጥሏል። ደራሲው የሮክፌለርን ዓሥራት ለሀብቱ መከመር ከፊል ማብራሪያ አድርጎ የሚያነበው ብቻ አይደለም።
ዘዴዎቹ አስፈላጊ ናቸው፣ ምዕራፉም በእነርሱ ላይ ትክክለኛ ነው። ዓሥራት ማለት አንድ-ዐሥረኛ ነው፣ በገቢ ላይ የተሰላ፣ ከታክስ በኋላ ግን ከሌላ ወጪ በፊት የተሰጠ። ለድሆች፣ ለቅዱሳት መጻሕፍት የሚያጠኑ፣ ለሃይማኖት ተቋማት፣ ለትምህርት ቤቶች፣ ለሆስፒታሎች ሊሰጥ ይችላል። መጨረሻ ሳይሆን መጀመሪያ የመስጠት ሥርዓት ነው።
ዓሥራት በኢትዮጵያ በምዕራባዊ ክርስቲያን ዓለም ብዙውን ጊዜ በማይኖርበት መንገድ ሕያው ነው። የEOTC የአስራት ባህል፣ የእስልምና የዘካት ግዴታ (ተግባራዊ በሆነ መልኩ ተመሳሳይ፣ በዓመት የተከመረ ሀብት 2.5 በመቶ ሲደመር ሌሎች ምድቦች)፣ የቤተ ክርስቲያን ሰሐን መስጠት ወይም ለእድር መስጠት ባህላዊ ምላሽ ሁሉም የመጽሐፉ ክርክር በተለመደ መሬት ላይ የሚያርፉ ቦታዎች ናቸው። በለስላሳ መታወቅ የሚገባው፦ የኢትዮጵያ ባህል ዓሥራትና ዘካት ልምድ መጽሐፉ ከሚቀበለው የበለጠ የተገነባ ነው። የኢትዮጵያ አንባቢ ለዚህ ሥርዓት አዲስ አይደለም። ጥያቄው በሥርዓት እያደረገ ስለመሆኑ ነው።
7. ምጽዋት
የመጨረሻው ምዕራፍ ከዓሥራት ባሻገር ወደ ምጽዋት ይሰፋል፣ በአይሁድ ባህል ጼዳካ ይባላል። ልዩነቱ አስፈላጊ ነው። ዓሥራት ቋሚ 10 በመቶ ነው። ምጽዋት ከዚያ በላይ የሆነ ሁሉ ነው። ብዙ ሃይማኖታዊ አይሁዶች በሕይወታቸው 20 በመቶ እስከ 30 በመቶ ይሰጣሉ።
የምዕራፉ በጣም ጠቃሚ ሐሳብ የፈላስፋ ማይሞኒደስ ስምንት የጼዳካ ደረጃዎች፣ ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ የተደረደሩ፦
- በማይፈልጉበት ሁኔታ መስጠት።
- መስጠት የነበረባችሁን ያህል ሳትሰጡ ግን በደስታ።
- ከተጠየቃችሁ በኋላ መስጠት።
- ከመጠየቃችሁ በፊት መስጠት።
- ተቀባዩን ሳታውቁት ግን እርሱ እናንተን ሲያውቅ መስጠት።
- ተቀባዩን ስታውቁት ግን እርሱ እናንተን ሳያውቅ መስጠት።
- ሁለቱም አንዱ ሌላውን ሳያውቁ መስጠት።
- ተቀባዩ ራሱን የቻለ እንዲሆን ማስቻል።
ከፍተኛው ደረጃ ስለ ስጦታው መጠን አይደለም። ስጦታው ለወደፊት ስጦታዎች የመመነኒያ መሙላት የሚሰርዝ ስለመሆኑ ነው። ይህ ለልማት አስተሳሰብ፣ ለድህነት ቅነሳ ፕሮግራሞች፣ ለቤተሰብ ለግስ ያላቸው ጥቅም ትልቅ ነው። ንግድ የሚፈጥር ብድር በየቀኑ የሚሰጥ ድጋፍ ከመፍጠር የበለጠ ምጽዋት ነው።
መጽሐፉ የሚዘጋው ከታልሙድ በተወሰደ የአምልኮ ሰው ታሪክ ነው፣ ለግሱ መርከቡ ሲሰምጥ ሕይወቱን ያዳነለት። ደራሲው የሚስለው ሥነ ምግባር ቀጥተኛ ነው፦ ምጽዋት ኢንቨስትመንት ነው፣ መልሱ ሁልጊዜ ገንዘባዊ አይደለም። ጥልቅ አባባሉ፣ መጽሐፉ በአን ፍራንክ በኩል የሚያስቀምጠው፦ “በመስጠት ድሃ የሆነ የለም።” ይህን በሃይማኖት ወይም በሥነ ልቦና ቢነበቡት፣ በሰጪው ባህሪ ላይ የሚደርሰው ተግባራዊ ውጤት፣ በሰጪው ማኅበራዊ መረብ ላይ ያለው ውጤት ይታያል።
ኢትዮጵያ በዓለም ካሉ እጅግ ጥልቅ የምጽዋት ባህሎች አንዱ አላት፣ በእድር (የጋራ ድጋፍ ማኅበራት) ውስጥ የተተከለ፣ በቤተ ክርስቲያን በር ላይ ለማያውቁ ሰዎችና ለለማኞች በየቀኑ የመመገብ ልምድ፣ የክርስትናም የእስልምናም ሃይማኖታዊ ግዴታዎች። የመጽሐፉ ስምንቱ የጼዳካ ደረጃዎች በኢትዮጵያ ሃይማኖታዊ ሥነ ምግባር ላይ ማለት ይቻላል በትክክል ይታያሉ። መጽሐፉ የሚያስቀምጣቸው ሰባት መርሆች ለኢትዮጵያ አንባቢ የውጭ አስመጪዎች አይደሉም። ውርሶች ናቸው። የአንባቢው አያቶች አስቀድመው ያውቋቸው ነበር። መጽሐፉ የሚሰጠው አዲስ መረጃ አይደለም፣ የተደራጀ ማስታወሻ ብቻ ነው።
ስለ ደራሲው
ኤች. ደብሊው. ቻርልስ (H.W. Charles) የየገንዘብ መግቢያ ቁልፍ (2012) ደራሲ ሲሆን፣ ስለ ዕብራይስጥ የጥበብ ሥነ ጽሑፍ እና የግል ሀብት ጥቂት የተከታይ መጻሕፍት ጽፏል። መጽሐፉ ከአርታኢ ሞኒካ ሳኒኮላስ ጋር ታትሟል፣ በተለይም የዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ ዕውቀት ከፍተኛ በሆነባቸው ገበያዎች በታዋቂ የፋይናንስ ምድብ ብዙ ሸጧል። ስለ ደራሲው ሕዝባዊ ግለ ታሪክ መረጃ ውስን ነው።
